GIDS · AI ACT

AI Act: tijdlijn van toepassing en planning voor je bedrijf

In deze gids ontdek je in welke volgorde de regels van de AI Act van kracht worden, welke verplichtingen je nu al moet controleren en hoe je de wetgevingskalender vertaalt naar een concreet stappenplan met duidelijke verantwoordelijken. Bevestig de tijdlijn altijd aan de hand van de officiële wettekst en met een adviseur, omdat termijnen kunnen wijzigen.

Bijgewerkt oktober 2026
10 min leestijd
Technische redactie van Altovar

1. Waarom de tijdlijn belangrijker is dan een afzonderlijke regel

De AI Act, oftewel Verordening (EU) 2024/1689, treedt niet in één keer in werking. De bepalingen worden gefaseerd van kracht: sommige verboden en basisverplichtingen gelden inmiddels al, terwijl andere regels rond modellen voor algemene doeleinden, gegenereerde inhoud en hoog-risico systemen pas later volgen. Voor een bedrijf schuilt het gevaar niet zozeer in het negeren van de wetgeving, maar in het ondernemen van stappen zonder te weten welke plichten al actief zijn en welke nog niet.

Je moet de kalender altijd bezien in samenhang met een andere cruciale vraag: welke AI-systemen gebruik je daadwerkelijk? Zonder een degelijke inventarisatie blijven deadlines immers zuivere theorie. Veel bedrijven ontdekken dat ze AI-functies gebruiken binnen software waarvoor ze al betalen, zoals schrijfassistenten, recruitingsystemen of documentanalyse. De eerste stap is dan ook niet het regel voor regel doorspitten van de verordening, maar begrijpen welke systemen binnen het bereik vallen en wie erdoor worden geraakt.

2. De toepassingsfasen in chronologische volgorde

De verordening volgt een getrapte opbouw. Als eerste zijn de regels rond verboden praktijken en de plicht tot AI-geletterdheid voor personeel van kracht geworden. Vervolgens worden de regels voor modellen voor algemene doeleinden actueel, de basismodellen waarop talloze eindproducten worden gebouwd. Daarna treden de transparantieverplichtingen in werking, samen met het bredere pakket aan verplichtingen voor onder meer de hoog-risico systemen uit de bijlagen. Tot slot volgen de hoog-risico systemen die zijn ingebouwd in producten die al onder andere Europese veiligheidsnormen vallen, waarvoor langere overgangstermijnen gelden.

De wetgevingskalender kan in de loop van de tijd wijzigen. Latere wetgevingsbesluiten kunnen termijnen verschuiven of het toepassingsgebied van bepaalde bepalingen verduidelijken. Controleer voordat je interne verplichtingen vastlegt altijd de meest actuele stand van de officiële wettekst en informeer bij je adviseur welke artikelen op dat moment operationeel zijn. Om deze reden moet je het plan periodiek herzien en niet na goedkeuring opbergen. Degene die het bijwerkt, noteert steeds de datum en de bron van elke aanpassing.

DomeinWaar het over gaatWat je nu moet doen
Verboden praktijkenAI-toepassingen die als onaanvaardbaar worden beschouwdControleren dat geen enkel systeem onder deze toepassingen valt
AI-geletterdheidBegrip van het systeem door degenen die ermee werkenEen gericht opleidingsplan per functie opstellen
Modellen voor algemene doeleindenVerplichtingen voor ontwikkelaars van basismodellenDocumentatie en voorwaarden opvragen bij leveranciers
TransparantieGebruikers informeren en synthetische content duidelijk labelenChatbots, e-mails en gegenereerde inhoud in kaart brengen
Hoog risicoSystemen op de lijst van de verordening of in gereguleerde productenSystemen classificeren en je eigen rol verduidelijken

3. Wat nu al van kracht is: verboden en opleiding

Het verbod op onaanvaardbare AI-praktijken en de plicht tot AI-geletterdheid behoren tot de onderdelen die als eerste gelden. Het verbod ziet op praktijken zoals manipulatieve technieken die kwetsbaarheden van personen uitbuiten, of emotieherkenning op de werkplek, tenzij daar gegronde medische of veiligheidsredenen voor zijn. De geletterdheidseis geldt voor iedereen die binnen het bedrijf AI-systemen inzet, ongeacht het risiconiveau: de organisatie moet ervoor zorgen dat medewerkers over toereikende kennis beschikken.

Voor de meeste kleine en middelgrote bedrijven is het eerste concrete werk daarom helder: controleren dat geen enkel huidig gebruik onder de verboden praktijken valt en direct starten met gerichte scholing. Een algemene cursus die voor iedereen hetzelfde is, volstaat niet. Een verkoopmedewerker die een tekstgenerator gebruikt, moet weten welke gegevens ingevoerd mogen worden; iemand die HR-software inzet, moet de beperkingen van de uitkomsten kennen en weten wanneer menselijke controle noodzakelijk is.

4. Modellen voor algemene doeleinden en de toeleveringsketen

Modellen voor algemene doeleinden zijn modellen die zijn getraind op enorme hoeveelheden data en breed inzetbaar zijn voor uiteenlopende taken. De belangrijkste verplichtingen rusten op de partijen die deze modellen ontwikkelen en in de handel brengen: technische documentatie leveren, informatie verstrekken aan integrators en een beleid voeren voor auteursrecht. Schaf je een dienst aan die op zulke modellen steunt, dan ben je niet automatisch voor alles verantwoordelijk, maar je moet wel weten wat de leverancier heeft geleverd en onder welke voorwaarden je het mag gebruiken.

Voor je eigen organisatie is de centrale vraag: gebruik je louter een bestaande tool, of bouw je zelf een product bovenop een basismodel? In het tweede geval kan je formele rol veranderen, met name wanneer je het systeem wezenlijk wijzigt of onder eigen merknaam uitbrengt. Vraag bij de leverancier de beschikbare documentatie en gebruiksvoorwaarden op, en toets met je adviseur of de geplande aanpassingen ertoe leiden dat je als aanbieder wordt aangemerkt.

5. Transparantie en gegenereerde inhoud

De transparantieverplichtingen gelden voor situaties waarin mensen rechtstreeks met een AI-systeem communiceren, zoals een chatbot op de website of een virtuele klantassistent: de betrokkene moet weten dat hij met een machine spreekt, tenzij dit overduidelijk uit de context blijkt. Ze gelden eveneens voor synthetische content, zoals gegenereerde of bewerkte beelden, audio of video, die duidelijk als zodanig herkenbaar moeten zijn wanneer ze voor echt kunnen worden aangezien.

Voor marketing en communicatie is duidelijke labeling het meest kritieke aandachtspunt. Een realistisch portret van een niet-bestaand persoon of een gekloonde stem moet helder worden gemarkeerd. Stel een eenvoudige interne richtlijn op die voor alle kanalen geldt, in plaats van per afdeling ad-hocbeslissingen te nemen. Zorg dat de waarschuwing kort en consistent is op alle mediakanalen, zodat het publiek overal dezelfde duidelijke boodschap ziet.

6. Hoog-risico AI-systemen: wat wordt gevraagd van gebruikers

Een systeem geldt als hoog risico wanneer het valt onder de specifieke lijst van use cases in de verordening of wanneer het fungeert als veiligheidscomponent in een reeds gereguleerd product. Typische voorbeelden zijn systemen voor personeelsselectie, kredietbeoordeling en bepaalde besluitvorming over toegang tot essentiële voorzieningen. Wie dergelijke systemen zakelijk gebruikt, heeft eigen verplichtingen: gebruik conform instructies, deskundig menselijk toezicht, controle van invoergegevens en voortdurende monitoring van de werking.

Voor bepaalde gebruikers geldt daarnaast de verplichting om een grondrechteneffectbeoordeling uit te voeren. Dit hangt af van het type entiteit en de precieze toepassing, en moet per geval worden vastgesteld. Is dit op jouw situatie van toepassing, dan moet de beoordeling vóór ingebruikname gereed zijn. We gaan hier dieper op in binnen een aparte gids. Vraag je adviseur of jouw organisatie hieronder valt en leg het antwoord vast met de datum van ontvangst.

7. Hoe je de werkzaamheden faseert

Een doordachte fasering voorkomt dat je tijd en budget verspilt aan zaken die minder urgent zijn. De onderstaande stappen beginnen bij wat je vandaag al kunt doen en werken toe naar structureel beheer, zonder dat alles op dag één afgerond hoeft te zijn. Zorg voor een gedeelde prioriteitenlijst, met een vaste eigenaar per stap en een evaluatiedatum. Leg deze planning schriftelijk vast en deel deze met de systeembeheerders, zodat iedereen dezelfde koers volgt.

  1. Breng de gebruikte of aangeschafte AI-systemen in kaart, inclusief ingebouwde functies in software.
  2. Controleer onmiddellijk of geen enkel gebruik onder de verboden praktijken valt en leg dit schriftelijk vast met motivering.
  3. Classificeer elk systeem naar risiconiveau en bepaal je rol: ontwikkelaar, integrator of louter gebruiker.
  4. Start met gerichte training van medewerkers, afgestemd op hun specifieke rol.
  5. Breng transparantie-eisen in kaart voor chatbots, gegenereerde content en communicatie.
  6. Richt voor hoog-risico systemen menselijk toezicht, logretentie en informatieverstrekking aan betrokkenen in.
  7. Herzie het plan telkens wanneer de toepasselijke tijdlijn, het gebruik van de systemen of de leverancier verandert.

8. Wat je eerst moet lezen en verdere verdieping

Dit cluster behandelt uiteenlopende vraagstukken die elk een eigen gids verdienen. De eerste prioriteit is de risicoclassificatie van systemen, omdat vrijwel alle andere verplichtingen daarvan afhangen. Daarna volgen de verboden praktijken met concrete voorbeelden, training van medewerkers, de verplichtingen voor gebruikers van hoog-risico systemen en de grondrechteneffectbeoordeling. Dit zijn thema's die je afzonderlijk moet uitdiepen met een praktische checklist.

Het samenspel tussen de AI Act en de AVG vereist eveneens specifieke aandacht, omdat beide regelingen elkaar raken zodra er persoonsgegevens in het spel zijn. Gebruik je AI voor beslissingen over personeel, raadpleeg dan ook de gids over human resources. Begin echter altijd bij de classificatie: zonder dat inzicht weet je niet welke handleiding je werkelijk nodig hebt. Zodra de classificatie helder is, wordt het interpreteren van de tijdlijn aanzienlijk eenvoudiger.

9. Hoe je begint

De eerste concrete actie voor deze week is het opstellen van een lijst van gebruikte AI-systemen met drie kolommen: wie het gebruikt, voor welke activiteit en met welke gegevens. Dit hoeft geen foutloos document te zijn. Het doel is een overzicht dat je samen met je adviseur en IT-leverancier kunt aanvullen, te beginnen bij systemen die klanten en personeel raken. Vraag de IT-leverancier ook welke AI-functies vandaag actief zijn en welke bij komende updates worden geactiveerd.

Plan vervolgens een overleg met je compliance-adviseur om de exacte tijdlijn voor jouw bedrijfssituatie vast te stellen. Neem de inventarislijst mee en stel gerichte vragen over jouw verantwoordelijkheid per systeem. Een tijdlijn die is afgestemd op jouw concrete systemen biedt oneindig veel meer houvast dan een algemeen schema. Wijs tevens een interne projectleider aan die verantwoordelijk blijft voor de tijdlijn en periodieke herziening.

Veelgestelde vragen

Moet ik al voldoen aan de AI Act als ik alleen tools van derden gebruik?

Ja, gedeeltelijk wel. Ook organisaties die uitsluitend systemen van derden afnemen, hebben verplichtingen, in het bijzonder rond personeelstraining en het naleven van verboden praktijken. De details hangen af van het type systeem en het beoogde gebruik. Betreft het een hoog-risico systeem of communiceert de tool met klanten, dan worden eisen rond transparantie en zorgvuldig gebruik direct actueel. Vraag je leverancier om schriftelijke toelichting.

Ligt de tijdlijn van de AI Act al definitief vast?

Dit moet je altijd actueel verifiëren. De verordening kent vaste fasen van inwerkingtreding, maar aanvullende wetgevingshandelingen en overgangsbepalingen kunnen data of details beïnvloeden. Baseer je planning daarom niet op losse nieuwsberichten. Raadpleeg de geconsolideerde wettekst en laat de toepasselijke data bevestigen door een adviseur voordat je intern bindende afspraken maakt.

Wie is binnen het bedrijf verantwoordelijk voor compliance met de AI Act?

Meestal is dit een gedeelde verantwoordelijkheid. De directie bepaalt de prioriteiten en kaders, IT beheert de inventarislijst, HR of juridische zaken controleert toepassingen die mensen raken, en de adviseur ondersteunt bij interpretatie van de normen. Elk AI-systeem moet een duidelijke interne proceseigenaar hebben; besluiten die van niemand zijn, worden in de praktijk immers niet genomen.

Hoeveel tijd kost het om een complianceplan op te stellen?

Dat hangt af van het aantal systemen, de impact op betrokkenen en de mate waarin documentatie reeds aanwezig is. Een organisatie met een handvol tools en een recent overzicht kan de eerste fase vlot afronden. Bedrijven met veel bedrijfssoftware waarin AI-functionaliteiten zijn verweven, hebben meer tijd nodig om bij leveranciers te verifiëren wat de systemen exact doen.

Regelt de softwareleverancier alles voor ons?

Nee. De leverancier draagt verantwoording voor het ontwikkelde product, maar jij blijft verantwoordelijk voor het gebruik binnen jouw eigen organisatie. Vraag om duidelijke documentatie, gebruikersinstructies, bekende risico's en beperkingen, en inzicht in gegevensverwerking. Contracten waarin deze informatieafspraken zijn vastgelegd, helpen je om aan te tonen dat je zorgvuldig hebt gehandeld.

Is een systeem dat alleen intern wordt gebruikt uitgesloten van de verordening?

Niet noodzakelijkerwijs. Dat een tool uitsluitend intern draait, sluit toepassing van de AI Act niet uit. Bepalend is wat het systeem doet, op wie het invloed heeft en in welke context. Een intern systeem voor evaluatie of selectie van medewerkers kan onder strenge eisen vallen. De classificatie moet daarom altijd gebaseerd zijn op het feitelijke gebruik, niet op het interne karakter van de tool.

About this content

General informational guide. Regulations and technical requirements change over time: always check the official sources and assess your specific case with a qualified technical or legal advisor.

NEEM CONTACT OP

Praat met ons team.

Wij laten u zien hoe Altovar integreert in uw infrastructuur. Geen verplichtingen, geen verkoopgesprek. Alleen een technisch gesprek.

DEMO BOEKEN →